Fase 4-6 jaar: Leren spelen
Wat kun je allemaal tegenkomen in deze fase en hoe ondersteun je je kind?
4-6 jaar – leren spelen
Kleuters weten al wat meer over hun lichaam en de overeenkomsten en verschillen tussen jongens en meisjes. Toch zijn ze met spelletjes en vragen nog volop aan het ontdekken. Het komt voor dat ze hun geslachtsdeel laten zien of het in het openbaar aanraken. Kleuters weten nog niet wat sociaal-culturele normen zijn en dat dit gedrag in het openbaar niet gepast is. Als ouder kun je hierop inspelen door met je kind te praten en uit te leggen wat mag en wat niet mag.
Meer weten over deze ontwikkelingsfase?
Vraag de brochure aan door te klikken op onderstaande afbeelding:
.png)
Ouders aan het woord
-
''Mijn dochter had nog nooit gevraagd waar kinderen vandaan komen, en ik begon me een beetje zorgen te maken.''
”Maar om nou zomaar ineens met voorlichting aan te komen, vond ik ook een beetje opdringerig. Dus toen ze op een dag ineens zei: “Weet je mama, ik vraag me heel erg af waarom ik ben wie ik ben”, heb ik meteen mijn kans gegrepen om er een voorlichtingsverhaal in te fietsen.”
-
''Ik liep de zolder op en zag dat mijn zoon en een vriendinnetje zonder kleren aan het spelen waren.''
”Ze waren duidelijk elkaars geslachtsdeel aan het bekijken. Ik heb toch maar gezegd dat ze dat niet mochten doen. Achteraf vroeg ik mezelf af: zou ik dat ook hebben gezegd als ze elkaars ogen aan het bekijken waren? Waarschijnlijk niet.”
Als ouder kun je je kind op deze leeftijd:
- informatie geven over het lichaam
- reageren op vragen die kinderen stellen
- vertellen dat jongens een piemel hebben en meisjes een vulva
- vertellen waar baby’s vandaan komen
- vertellen welk gedrag wel of niet acceptabel is
- uitleggen dat spelletjes spelen met een ander kind alleen mag als je het allebei leuk vinden
- vertellen dat niemand de baas is over de ander
- vertellen dat je elkaar nooit pijn mag doen
Het is ook belangrijk om uit te leggen dat je kind de baas is over het eigen lichaam. Dit kun je doen door uit te leggen dat:
- niemand jouw lichaam aan mag raken als jij dat niet wilt
- je geslachtsdeel een privéplekje is, en dat niemand daaraan mag zitten of aanraken als jij dat niet wilt (en dat je dit zelf kunt doen als je alleen bent)
- volwassenen nooit zomaar jouw geslachtsdeel aan mogen raken, tenzij het is om je te verzorgen (bijvoorbeeld door de dokter, zolang jij als ouder erbij bent)
- volwassenen nooit iets seksueels met kinderen mogen doen
Lichamelijke ontwikkeling
Met de ontwikkeling van het zelfbeeld komt ook de ontwikkeling van het lichaamsbeeld op gang. Kleuters zijn zich nog niet bewust van sociale normen rondom uiterlijk of hoe anderen hen zien. Daarom komt ontevredenheid over het eigen uiterlijk op deze leeftijd weinig voor. Het is al wel belangrijk om positief te zijn over het uiterlijk van je kind, om ze zo een positief lichaamsbeeld mee te geven.
Relationele ontwikkeling
Vanaf 4 jaar gaan kinderen naar school en krijgen ze te maken met verschillende klasgenoten. Die klasgenoten kunnen een rol gaan spelen in het gedrag of de opvattingen van een kind. Ze kunnen bijvoorbeeld negatief reageren als een kind zich niet gedraagt wat past bij het geslacht. Toch hebben negatieve reacties op deze leeftijd nog weinig gevolgen voor het gevoel van eigenwaarde.
Als een kind van deze leeftijd zegt dat het verliefd is, betekent dat meestal dat het iemand heel lief vindt. Door te vragen wat het voor je kind betekent om verliefd te zijn, laat je zien dat je het gevoel van je kind serieus neemt.
Vragen stellen
Kleuters kunnen vragen stellen over onderwerpen als zwangerschap en geboorte. Een erg gedetailleerd antwoord begrijpen ze nog niet. Toch is het geven van uitleg wel belangrijk. Door antwoord te geven op vragen van je kind, neem je je kind serieus, en dat is goed voor het zelfvertrouwen. Ook laat je daarmee weten dat je kind met deze vragen bij jou terechtkan.