Kinderen leren overal
Kinderen leren overal waar ze komen. Thuis, op de kinderopvang, op school of bij de sportvereniging. Ze brengen er tijd door, ontdekken in groepen, doen elkaar na, zijn nieuwsgierig en proberen dingen uit. Kinderen ontwikkelen zich daarom niet alleen thuis, maar overal. Maar wie heeft welke rol in de seksuele opvoeding? En hoe kun je hierin samenwerken?
De school is een belangrijke plek voor de ontwikkeling van kinderen. Het is essentieel dat scholen een veilige omgeving creëren waar kinderen gezond en veilig kunnen opgroeien. Daarom is elke basisschool en middelbare school wettelijk verplicht om relationele en seksuele vorming te geven. Scholen mogen zelf bepalen hoe ze dat doen. De lessen zijn afgestemd op de leeftijd en ontwikkeling van kinderen en jongeren. De leraar is opgeleid om aan te voelen wat iedere leerling nodig heeft en rekening te houden met verschillen tussen leerlingen.
Recht op informatie
Ieder kind heeft recht op betrouwbare en informatie passend bij de leeftijd die de gezonde ontwikkeling ondersteunt. Dit gaat om informatie over opgroeien en je lichaam, maar ook over vriendschappen, relaties en seksualiteit.
Praktische tip: bespreek samen met je kind welke rechten kinderen hebben, inclusief seksuele rechten.
Lesmateriaal
Er zijn verschillende organisaties die (erkend) lesmateriaal en trainingen aanbieden. In Nederland hebben we vrijheid van onderwijs. Scholen bepalen dus zelf hoe zij over verschillende thema’s lesgeven en welk lesmateriaal ze voor de lessen relationele en seksuele vorming gebruiken. Regionale GGD’s adviseren scholen hierbij. Er wordt geadviseerd om zoveel mogelijk gebruik te maken van een door het RIVM erkende lesmethode (voor het basisonderwijs: Kriebels in je buik, Wonderlijk Gemaakt en Veiligwijs, en voor het voortgezet onderwijs staat hier een lijst van erkende lesmaterialen).
Basisschool
Hier gaat relationele en seksuele vorming vooral over vriendschappen en verliefdheid, over hoe het lichaam werkt en hoe het lichaam verandert tijdens de puberteit. inderen leren ook dat niemand zonder hun toestemming aan hun lichaam mag zitten en zij oefenen met het aangeven en respecteren van wensen en grenzen.
Middelbare school
In het voortgezet onderwijs leren jongeren meer over hun eigen lichaam, relaties en seksualiteit. Ook leren ze respectvol (online) met elkaar omgaan en krijgen ze informatie over hoe ze veilige, gezonde en prettige seks kunnen hebben als ze daaraan toe zijn.
Extra aandacht voor het thema op school
Scholen organiseren gedurende het jaar verschillende activiteiten om extra aandacht te besteden aan relaties, seksualiteit en diversiteit, zoals ‘Week van de Lentekriebels’ (voor het basisonderwijs), ‘Paarse Vrijdag’ en de ‘Week van de Liefde’ (voor het voortgezet onderwijs). Scholen kunnen zelf kiezen of ze hieraan deelnemen, en ook hoe ze hier invulling aan geven.
Thuis en school: een team
Seksualiteit is niet bij ieder kind thuis bespreekbaar. En soms is thuis zelfs een onveilige plek. Maar ieder kind heeft recht op betrouwbare informatie, passend bij de leeftijd en ontwikkeling. Daarom speelt school óók een belangrijke rol bij de seksuele opvoeding en een veilige en gezonde ontwikkeling van kinderen en jongeren.
Goede samenwerking tussen ouders, leerkrachten en overige opvoeders draagt bij aan een veilige en gezonde ontwikkeling van kinderen en jongeren. Voor de school betekent dit dat zij de ouders informeren over de lessen. Als ouder kun je daar thuis met je kind verder over praten. Alle erkende lesmethodes hebben een brochure voor ouders. Daarin staat wat er in de lessen aan bod komt. Ook bevat de brochure tips hoe ouders daarover met hun kind kunnen praten.
Zo ben je als ouder voorbereid
- Laat je informeren door de school.
- Respecteer het perspectief van een ander.
- Bereid je voor op vragen van je kind. Zo zijn er boeken die jou als ouder hierbij kunnen helpen.
- Ga erover in gesprek met je kind. Lees hier hóe je hierover in gesprek kunt gaan.
Meer informatie
Klik hier om meer lezen over de ontwikkelingsfasen waar kinderen doorheen gaan.
Kijk ook eens bij voorbeeldsituaties of veelgestelde vragen van ouders voor meer tips en antwoorden.