Hoe kan mijn kind veiliger online zijn?
Sociale media en internet spelen een steeds grotere rol in het leven van kinderen en jongeren. Ze hebben online zowel leuke als minder leuke ervaringen. Als ouder wil je je kind leren hoe ze veiliger online kunnen zijn en hoe respectvol met anderen om te gaan. Daarvoor is het onder meer belangrijk dat je kind zich bewust is van de risico’s, weet hoe het zichzelf kan beschermen en waar het hulp kan krijgen als er iets misgaat.
Digitale puberteit
Omdat kinderen gemiddeld al vanaf 6-8 jaar hun eerste stappen in de digitale wereld zetten, begint de ‘digitale puberteit vaak eerder dan de offline puberteit. Ze komen namelijk eerder in aanraking met situaties die ze offline pas later in hun ontwikkeling tegenkomen. Het internet kan leiden tot leuke nieuwe ontmoetingen, maar het geeft kinderen ook toegang tot onderwerpen zoals seksualiteit, relaties, geweld en maatschappelijke thema’s. Terwijl ze daar voor hun leeftijd nog helemaal niet klaar voor zijn. Je kind kan dan bepaalde vragen stellen en/of gedrag vertonen dat meer past voor een kind dat wat ouder is.
Wat geef je je kind mee?
-
- Dat er een verschil is tussen de online wereld en de realiteit. Mensen doen zich online soms mooier voor dan ze zijn. Dit kan je kind onzeker maken. Maak je kind bewust van risico’s zoals grooming (digitaal kinderlokken) en (ongewenste) sexting.
- Dat pornografische beelden vaak een vertekend beeld geven van seks.
- Dat online dezelfde gedragsregels gelden. Respecteer elkaar online net zoals in de echte wereld. Vraag altijd toestemming voor het maken, toesturen of doorsturen van beelden.
- Waar je kind betrouwbare informatie kan vinden en waar het voor hulp terecht kan. Bij jou als ouder, maar wijs ze ook op websites en instanties (zie het kader onderaan deze pagina).
Hoe doe je dat?
- Bespreek al voor de puberteit dat je kind seksuele beelden kan tegenkomen. En geef antwoord op vragen over seksualiteit.
- Benoem ook de leuke kanten van online contacten en niet alleen de risico’s.
- Maak sexting bespreekbaar. Leg uit hoe sexting veilig en respectvol kan. Dat dwang nooit oké is, dat iemand altijd toestemming moet vragen voor het toesturen van beelden en dat je kind nooit ongevraagd beelden van iemand mag doorsturen.
- Leer kinderen hoe ze wensen en grenzen kunnen aangeven en die van anderen respecteren.
- Geef je kind niet de schuld als het online misgaat. Laat weten dat het altijd bij jou terecht kan.
Stel een duidelijke norm
- Het is nooit de schuld van het slachtoffer. Bij sexting is het zelfs strafbaar als iemand ongevraagd beelden doorstuurt. Vertel je kind ook hoe het iemand kan steunen die daar slachtoffer van wordt. Bijvoorbeeld door ontvangen beelden meteen te wissen en tegen de pleger te zeggen dat het niet oké is en het slachtoffer te steunen.
Geef het goede voorbeeld
- Vraag altijd toestemming voordat je een foto van je kind maakt en voordat je het op social media deelt. Zo leer je je kind dat het normaal en belangrijk is om toestemming te vragen.
Sexting is het versturen van seksueel getinte beelden via internet en social media. Dit is alleen oké als beide personen toestemming hebben gegeven. Iemand dwingen om sexy beelden van zichzelf te maken en te sturen, mag niet en is strafbaar. Net zoals het doorsturen van beelden zonder toestemming van degene die erop staat. De gevolgen voor iemand waarvan beelden zijn doorgestuurd, zijn groot en kunnen zelfs leiden tot zelfdoding. Ook het ongevraagd toesturen van je eigen naaktfoto of filmpje is strafbaar. Ongewenste sexting is nóóit de schuld van de persoon op de foto of in het filmpje! Als je beelden krijgt doorgestuurd, stuur het niet verder en kijk hoe je het slachtoffer kunt steunen. Sexting kan leuk zijn, maar het is goed om te bedenken dat het nooit helemaal zonder risico is. Voor hulp, kijk op Hulplijn Offlimits.
Wist je dat sexting in 98% van de gevallen gewoon goed gaat?
Logisch dat je je als ouder zorgen maakt over de risico’s. Maar als je het verbiedt, doet je kind het waarschijnlijk toch wel stiekem. En als het dan misgaat durft het jou misschien niet om hulp te vragen. Een jongere die zich gesteund voelt door de ouders en omgeving ervaart minder negatieve gevolgen als het slachtoffer wordt van sexting of ander seksueel grensoverschrijdend gedrag.
Online misbruik
Aandacht voor (online) media hoort bij de dagelijkse opvoeding van kinderen, al vanaf het eerste moment dat je kind naar een scherm kijkt. Online media kunnen een positieve invloed hebben op de ontwikkeling van je kind, maar er zijn ook risico’s. Denk aan nepnieuws, ongewenste verspreiding van foto’s of online pesten. Net zoals je je kind niet voor alle vervelende situaties in de fysieke wereld kunt beschermen, kun je ook niet voorkomen dat je kind in aanraking komt met ongewenste content of beelden.
Wist je dat 35% van de kinderen tussen 7-12 jaar wel eens online geconfronteerd wordt met seksuele beelden? En voor kinderen tussen de 9-12 is dat zelfs 70%. Zoals beelden van een stijve piemel of een vulva van dichtbij, of mensen die elkaars geslachtsdelen aanraken.
Meidenhuizen
Meidenhuizen zijn openbare WhatsApp-kanalen waarin vooral meiden elkaar uitnodigen om foto’s, video’s en persoonlijke informatie te delen, terwijl het vaak lijkt alsof dit alleen binnen een kleine groep gebeurt. Omdat deze kanalen voor veel meer mensen toegankelijk kunnen zijn dan deelnemers denken, brengen ze risico’s met zich mee zoals ongewenst contact, groepsdruk en het ongewenst verspreiden van persoonlijke beelden of informatie. Lees meer over meidenhuizen
Wat kun je doen om online misbruik te voorkomen?
Helaas is online misbruik niet altijd te voorkomen. Een goede seksuele opvoeding maakt je kind echter wel weerbaarder. Veel kinderen zien al op jonge leeftijd seksueel getinte beelden. Een vervelende (online) ervaring kan veel indruk maken. Dit verschilt per kind. Daarom is het belangrijk dat ze weten wat ze kunnen doen als ze dit meemaken en dat ze bij jou als ouder terechtkunnen.
Wat geef je je kind mee?
-
- Zet geen persoonlijke gegevens online. Dit geldt voor gegevens zoals woonadres en telefoonnummer, maar ook het verspreiden van afbeeldingen of foto’s.
- Bespreek het delen van foto’s of filmpjes. Sommige kinderen vinden het leuk om filmpjes of foto’s online te plaatsen. Geef uitleg over wat wel en niet mag of gepast is, want zelfs een ‘grappig’ filmpje van een klasgenoot online zetten, kan veel impact hebben. Vertel je kind ook dat als het iets is overkomen het dit altijd aan jou mag vertellen, word dan niet boos maar luister zonder oordeel en bied hulp.
- Maak de vergelijking met de fysieke wereld. Zou je zomaar je adres delen met een vreemde op straat? Zou je een klasgenoot in zijn gezicht uitschelden of lelijke opmerkingen maken over diens kleding?
- Zorg dat je weet wat je kind online doet. Wanneer je open staat voor de verhalen van je kind, zal je kind sneller met problemen bij je aankloppen.
- Wees geïnteresseerd in de vrienden van je kind, ook de internetvrienden. Bespreek bijvoorbeeld hoe ze die vriend hebben ontmoet. Hoe weet je of iemand ook zegt wie die is?
- Geef eerlijk antwoord op de vragen van je kind. Mocht je het antwoord niet weten, of vind je het lastig om te bespreken? Zoek dan bijvoorbeeld zelf, of samen met je kind, online naar het antwoord.
Wat kun je doen als ouder als je kind online (seksueel) grensoverschrijdend gedrag heeft meegemaakt?
- Laat je kind zien hoe je problematisch gedrag kunt melden. Gedrag zoals pesten, pornografische foto’s of spamberichten kunnen gemeld worden bij de beheerders van de site. Wijs je kind op website en hulpinstanties (zie het kader onderaan deze pagina) en laat weten dat je kind altijd bij jou terecht kan.
- Grijp in als je vindt dat je kind zich online niet goed gedraagt. Bijvoorbeeld als je merkt dat je kind negatieve reacties op iemands foto plaatst. Of in een groepsapp zit waar allemaal vervelende of heftige filmpjes worden doorgestuurd.
- Geef je kind niet de schuld als het misgaat. Laat je kind weten dat het nooit schuld heeft als het (seksueel) grensoverschrijdend gedrag meemaakt. Het is altijd de verantwoordelijkheid van diegene die over de grens gaat. Laat weten dat je er bent voor je kind en zoek eventueel samen hulp.
Hulp
-
(Online) grensoverschrijdend gedrag
Als je kind (vermoedelijk) online (seksueel) grensoverschrijdend gedrag heeft meegemaakt, kun je terecht bij Offlimits. Zij hebben verschillende initiatieven om je kind en jou te helpen, waaronder Hulplijn Offlimits (over online grensoverschrijdend gedrag) en Meldpunt Kinderporno.
Wil je meer tips over wat je kunt doen als jouw kind te maken heeft met online misbruik? Centrum Seksueel Geweld heeft ook tips voor ouders.
Wil je meer weten over seksueel misbruik, lees dan hier verder.
KPN Ouderavond over (online) shame sexting
KPN organiseerde i.s.m. met Rutgers, Fonds Slachtofferhulp, Soa Aids Nederland en ervaringsdeskundige Francien Regelink een online ouderavond. Deze ging over (online) shame sexting en hoort bij de grotere campagne met het nummer ‘Stuk je van mij’ van Meau. Oorspronkelijk waren de ouderavonden alleen voor KPN-klanten beschikbaar. Inmiddels kunnen alle geïnteresseerden de uitzending bekijken. Speciaal voor ouders, verzorgers, leerkrachten en kinderen zelf. Bekijk de KPN-ouderavond.
Brochure Online weerbaarheid
Aandacht voor media hoort bij de dagelijkse opvoeding van kinderen. Want met mediaopvoeding leren kinderen om bewust, veilig en gezond om te gaan met media. Online media kunnen een positieve invloed hebben op de ontwikkeling van je kind. Maar er zijn ook risico’s. In deze brochure krijg je tips en handvatten om je kind te begeleiden en te leren hoe ze online beter weerbaar kunnen zijn.
Webinar Online weerbaarheid
Welke ervaringen hebben kinderen online? Hoe beïnvloedt het online leven hun zelfbeeld en weerbaarheid? Met welke gevaren, uitdagingen en kansen worden ze geconfronteerd? Deze vragen staan centraal in het webinar over online weerbaarheid, geleid door mediapedagoog Jacqueline Kleijer en gehost door Elsbeth Reitzema, expert relationele en seksuele vorming bij Rutgers.
Ouderbrochure relationele en seksuele ontwikkeling 9-15 jaar
In deze brochure lees je over de relationele en seksuele ontwikkeling van kinderen van 9 tot 15 jaar en krijg je tips hoe je als ouder je kind daarbij kunt ondersteunen. De brochure maakt duidelijk waarom je als ouder belangrijk bent in deze ontwikkeling en geeft tips en voorbeelden voor relationele en seksuele opvoeding.