Wat is seksuele opvoeding?
Seksuele opvoeding is je kind begeleiden bij de verschillende fases in hun seksuele ontwikkeling. Bij het ontdekken van het lichaam, bij het vormen van een zelfbeeld, bij het leren over sociale omgang en later ook bij seksueel gedrag. Seksuele opvoeding is niet je kind leren om seks te hebben. Kinderen horen geen seks te hebben.
Maar wist je dat je al seksuele opvoeding geeft? Dat doe je namelijk onbewust. Met wat je doet, zegt en wat je niet zegt. Als ouder speel je een belangrijke rol, want wat je kind van jou (en je eventuele partner) meekrijgt, bepaalt voor een groot deel hoe je kind later met relaties zal omgaan. Dus hoe doe je dat zo goed mogelijk? En waarom is het belangrijk voor je kind?
Hoe geef je goede seksuele opvoeding?
Door vanaf jonge leeftijd te praten over emoties, verwachtingen, en later passende voorlichting te geven, leert je kind dat het bij jou terecht kan met vragen en problemen. Ook in de pubertijd en zelfs als ze volwassen zijn. Jij bent dan een betrouwbare bron van informatie. Dat is belangrijk want jongeren halen hun informatie vaak van internet of horen dingen van leeftijdsgenoten en die informatie is niet altijd betrouwbaar. Daarnaast kun je meegeven wat jij in relaties en seksualiteit belangrijk vindt.
Waarom is seksuele opvoeding al op jonge leeftijd belangrijk?
Seksuele opvoeding geeft je kind zelfvertrouwen en helpt het om bewuste keuzes te kunnen maken. Het is daarom belangrijk om met je kind te praten over het lichaam en gevoelens, en vooral om je kind serieus te nemen.
Seksuele opvoeding helpt je kind:
- om een positief beeld over zichzelf en het eigen lichaam te krijgen
- om meer zelfvertrouwen te hebben en beter voor zichzelf op te komen
- wensen en grenzen aan te geven en deze bij anderen te herkennen en respecteren
- om beter te bepalen wat ze willen en waardoor ze beter weerbaar zijn tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag
- om minder beïnvloedbaar te zijn door wat ze horen of zien via vrienden of online
- aan een basis om later prettige, veilige en gelijkwaardige relaties aan te gaan
- om zich later beter te beschermen tegen soa’s en ongeplande zwangerschap
- om bewuste, veilige en gezonde keuzes te maken, nu én in de toekomst
Ook op school leren kinderen over relaties. Bijvoorbeeld hoe ze op een respectvolle manier met elkaar kunnen omgaan, onder meer als iemand andere normen en waarden heeft. Of als iemand een andere huidskleur heeft, of afkomst of religie. Scholen zijn zelfs verplicht hier aandacht aan te besteden. Lees hier meer over de rol van school.
Vier redenen waarom jij als ouder belangrijk bent:
1. Brede ontwikkeling
Seksuele ontwikkeling begint al vroeg. Baby’s ontdekken hun lichaam, peuters en kleuters leren over geslachtsverschillen, en kinderen hebben vragen over vriendschap en verliefdheid. Bij seksuele opvoeding kijk je naar de fase waarin je kind zit en hoe jij en je kind het beste kunnen praten.
2. Ouders als voorbeeld
Als ouder ben je het grootste voorbeeld voor je kind. Je kind ziet hoe je met anderen omgaat of bijvoorbeeld een ruzie oplost. Maar ook hoe jij wel of niet praat over relaties en seksualiteit.
3. Voorbereiding op puberteit
In de pubertijd verandert er veel in het lichaam en hoofd van je kind. Tieners nemen steeds minder van ouders aan, maar vóór de puberteit staat je kind juist open voor informatie. Dan kun je ze goed voorbereiden zodat ze weten wat ze in de puberteit kunnen verwachten. Zit je kind in de puberteit dan kunnen de LOVE-regels helpen.
4. Minder problemen in de toekomst
Kinderen die open met hun ouders kunnen praten over relaties, seksualiteit en weerbaarheid, beginnen vaak later met seks en maken daarin gezondere en bewustere keuzes. Dat komt doordat zij hier al goed over hebben nagedacht. Ze zijn vaak beter in staat om hun eigen wensen en grenzen aan te geven. Ook beschermen ze zich beter tegen zwangerschap en soa’s.
Hoe ga jij zelf om met seksualiteit?
Hoe werd er vroeger in jouw omgeving omgegaan met seksualiteit? En hoe kijk je hier nu als volwassene naar?
Denk eens na over deze vragen:
- Werd er thuis open en ontspannen over liefde, relaties en seksualiteit gesproken of juist niet? Was het een ongemakkelijk of misschien zelfs ‘vies’ onderwerp? En wat voor invloed heeft dat op jou gehad?
- Welke onderwerpen bespraken jullie thuis en welke niet? Ging het vooral over de biologische kant zoals voortplanting? Of ook over gevoelens en de sociale kant, zoals wat je wel en niet wilt en hoe je dit kunt aangeven?
- Wat heb jij geleerd over hoe een man en hoe een vrouw moet zijn? En hoe kijk je daar nu naar? Wat wil je jouw kind daarin meegeven?
- Hoe werd er gereageerd bij bijvoorbeeld het aanraken van de eigen geslachtsdelen of ‘doktertje’ spelen?
- Hoe werd jij vroeger voorgelicht op de basisschool en op de middelbare school?
- Wat waren jouw ervaringen met liefde, relaties, weerbaarheid en seksualiteit toen je jongvolwassene was?
- Zijn er onderwerpen waar je achteraf meer over had willen weten toen je jong was? Heb je informatie gemist?
De kijk van volwassenen op liefde, relaties en seksualiteit verschilt door opvoeding, ervaringen, normen, waarden, religie en cultuur. Dat is oké. Je kunt dit uitleggen aan je kind en laten zien hoe het voor jou was. Vertel hoe jij over dingen denkt, en waarom. Zo geef je je kind de ruimte om zelf na te denken en een eigen mening te vormen.
Misschien vind je het moeilijk om over deze onderwerpen te praten, of wil je kind er niet over praten. Zoek dan naar een andere manier. Misschien kan iemand in de familie deze rol op zich nemen, of andere opvoeders zoals school of kinderopvang. Er zijn ook goede boeken voor kinderen en jongeren die aansluiten bij hun leeftijd en ontwikkeling. Door deze aan je kind te geven, kunnen ze zelf informatie lezen. Ook daarmee geef je de boodschap dat dit een onderwerp is wat besproken kan worden. Misschien wil je kind daarna wel met jou praten over wat het heeft gelezen.
