Naast regels en risico’s is het ook belangrijk om je kind een positief geluid mee te geven over seksualiteit. Dan heeft je kind later ook meer kans op plezierige eerste seksuele ervaringen. Uiteindelijk mag iedereen zelf bepalen hoe ze omgaan met liefde, relaties, weerbaarheid en seksualiteit, zolang het anderen niet schaadt. Door al op jonge leeftijd te oefenen met het herkennen van grenzen, kan je kind dit later als volwassene beter toepassen. 

Wat geef je je kind mee? 

• • Je bent de baas over je eigen lijf. Niemand mag zomaar aan jouw lijf komen. En volwassenen mogen nooit iets seksueels met kinderen doen.
  • Je mag het altijd aangeven als je iets niet fijn vindt. Je mag je ook altijd bedenken dat je iets niet (meer) fijn vindt, ook wanneer je eerder ‘ja’ hebt gezegd. En je mag altijd stoppen als iets niet oké is. 
  • Wensen en grenzen zijn voor iedereen anders. Ga daarom altijd bij de ander na of die het ook oké vindt en vraag toestemming. Dat noemen we consent. Als je (onbedoeld) over iemands grens gaat, stop dan en zeg sorry. 
  • Als iemand jouw grens overgaat, is dat nooit jouw schuld. Ook niet als je geen ‘nee’ kon of durfde te zeggen. Als iemand over jouw grens heen is gegaan, mag je het ook altijd vertellen aan iemand die je vertrouwt, zodat diegene jou kan helpen. 

 Hoe doe je dat? 

• • Dwing je kind niet tot het knuffelen en kussen van jouzelf of anderen. Zo neem je de grenzen van je kind serieus. 
  • Oefen het aangeven van wensen en grenzen in verschillende situaties. Bij jonge kinderen hoef je dit niet aan seksualiteit te koppelen. Ook tijdens het binnen- of buitenspelen kunnen kinderen aangeven wat ze wel of niet leuk vinden. Zo leren ze direct om rekening te houden met de wensen en grenzen van de ander.
  • Laat je kind vertrouwen op het eigen gevoel. Ook als iets ‘niet oké’ voelt, mag het daarop reageren. 
  • Vertel je kind dat wat het zelf wil en voelt, belangrijker is dan ‘hoe het hoort’. Er is geen leeftijd waarop je al gezoend moet hebben of seks moet hebben gehad. Wanneer iemand jouw drankjes betaalt in de kroeg, ben je diegene niks verschuldigd. En wanneer je met iemand mee naar huis bent gegaan, betekent dat niet dat je seks met diegene hoeft te hebben. 
  • Bespreek niet alleen de risico’s, maar ook op de plezierige kanten van relaties en seksualiteit. Als je kind weet wat het fijn en prettig vindt, maakt dat het makkelijker om ook de eigen grenzen te herkennen en daarover te praten. 
  • Geef aan dat seks gaat over gedeeld plezier voor allebei. Seks hoort prettig te voelen en zeker geen pijn te doen.
  • Beoordeel meiden en jongens gelijk bij hetzelfde gedrag. Als jongeren het idee hebben aan bepaalde verwachtingen te moeten voldoen omdat ze een jongen of meid zijn, zal het lastiger voor hen zijn om eigen wensen en grenzen te herkennen en hierover te praten. Dat maakt hen kwetsbaarder voor seksuele grensoverschrijding en onveilige seks.  
  • Fouten maken mag. Het kan gebeuren dat je kind per ongeluk over iemands grens gaat. Of dat het iemand heeft gepest op school. Ook dan wil je dat jouw kind naar jou toekomt, zodat je samen kunt bespreken hoe jouw kind het weer kan goedmaken en kan voorkomen dat het nog een keer gebeurt. 
  • Stel je kind vragen over een gebeurtenis uit de eigen omgeving, of iets wat jullie zien op tv. Door een gesprek te voeren weet je hoe je kind iets ziet en kun je als ouder jouw eigen normen en waarden meegeven.  

 Stel een duidelijke norm 

• • Seksueel grensoverschrijdend gedrag is nooit oké. 
  • Het is nooit de schuld van diegene die het overkomt (het slachtoffer), maar altijd van diegene die over de grens gaat.    

 Geef het goede voorbeeld 

• • Neem je eigen wensen en grenzen serieus. 
  • Maak het goed als je zelf een keer iets verkeerd doet. Laat zien dat je dit kunt toegeven en hoe je het weer goedmaakt.
  • Beoordeel jongens en meiden hetzelfde. Praat niet afkeurend over vrouwen die meerdere bedpartners hebben of die laten zien dat ze van seks genieten. Daar tegenover staat dat je mannen die veel bedpartners hebben ook niet hoeft te complimenteren of stoer te vinden. Ook niet in films. 

Seksueel misbruik

Er is sprake van seksueel misbruik als een volwassene of een ouder kind seksuele handelingen doet bij een kind en/of een kind dit bij de ander moet doen. Bij seksueel misbruik is er altijd sprake van ongelijkwaardigheid, bijvoorbeeld door leeftijd of machtspositie. Er bestaan verschillende vormen van seksueel misbruik. Het kan bijvoorbeeld gaan om aanraking, verkrachting, iemand dwingen naar pornografische beelden te kijken of zich uit te kleden voor een webcam. Het kan eenmalig zijn of vaker voorkomen, online of in het echt, in de thuissituatie, op de sportclub of door een onbekende.   

Veel kinderen laten niet merken dat ze worden misbruikt. Dit kan zijn omdat ze bedreigd worden, bang zijn of zich schamen voor het misbruik. Of ze zijn simpelweg nog te jong om erover te kunnen vertellen. Daarom is het belangrijk dat je weet waar je op kunt letten. Zorg ook dat het onderwerp bespreekbaar is, dat je kind weet dat ze zelf mogen beslissen over hun eigen lijf en dat ze met vragen of problemen bij jou terecht kunnen.  

Signalen 

Kinderen doen hun best om te verbergen wat ze hebben meegemaakt. Een derde van de kinderen vertoont geen enkel signaal. Anderen geven wel signalen af, maar misschien anders dan je zou verwachten. Met alleen een lijstje signalen kom je er daarom niet. Het is belangrijk om te begrijpen hoe misbruik werkt, waarom kinderen er niet over praten en waarom ze hun best doen om het te verbergen. 

Let vooral op gedrag dat afwijkt. Wat is normaal gedrag voor bijvoorbeeld een kind van zes en wat niet? Zorg dat je op de hoogte bent van de seksuele ontwikkelingsfasen van je kind en dat je weet welk gedrag wel of niet schadelijk of zorgwekkend is. Waar je ook op kunt letten is of je kind zich anders is gaan gedragen. 

Hoewel het moeilijk kan zijn om misbruik te herkennen, zijn er wel een aantal signalen die er op wijzen dat er iets aan de hand kan zijn: 

• • concentratieproblemen, achteruitgang in leerprestaties, spijbelen, niet actief deelnemen aan de lessen
  • zeer meegaand gedrag, of juist agressief en opstandig gedrag
  • neiging tot isoleren, depressieve gevoelens
  • geen aansluiting bij de groep
  • angstige en emotionele reacties, bijvoorbeeld schrikreactie bij aanraken
  • extreem seksueel uitdagend gedrag
  • seksueel gedrag dat niet passend is bij de leeftijd 

Belangrijk is om geen overhaaste conclusies te trekken en om uit te zoeken wat de oorzaken van dit gedrag kunnen zijn